Ożywianie materii wbrew prawom fizyki

Tchnąć siłę życia w martwą materię, która to boska sfera jest zarezerwowana dla stwórców i cudotwórców, jest prawie tak trudno, jak ożywiać martwe szlaki turystyczne i obiekty zabytkowe. Dyskusje nad tym, jak zrobić ze szlaku lokalnego, wytyczonego w terenie, oznakowanego tabliczką i opisanego w folderze tętnicą życiem atrakcję turystyczną, trwają nie od dziś.

Wcielenie w życie tej misji stało się wręcz obsesją zespołu Małopolskiej Organizacji Turystycznej. Podczas debaty towarzyszącej seminarium „Droga szlaku lokalnego do produktu turystycznego” we wrześniu 2006 w Zawoi, zdefiniowano główne bariery i sposoby rozwiązań. 

Na pierwszy ogień idzie drewno

W tym roku, w ramach współpracy z POT, ma nastąpić kontynuacja szkoleń poprzez cykl spotkań twórców i odbiorców produktu turystycznego, pod nazwą „ Szlak lokalny dla produktu turystycznego”. Ale teoria teorią, a praktyka domaga się rozwiązań. Żeby nie czekać na wyniki kolejnych debat, które potrzebne są niewatpliwie, bo prowadzą do wypracowania recept i rozwiązań modelowych, już całkiem niemodelowo rozkręcają się w Małopolscy inspirowane przez MOT akcje ożywiania materii „wbrew prawom fizyki”.

Na pierwszy ogień idzie drewno. W przenośni oczywiście, bo to materiał łatwopalny, ale tym razem ogień entuzjazmu nie naruszy jego substancji. Drewno jako substancja Szlaku Architektury Drewnianej, mocno ucierpiało od słów krytyki, gorzkich narzekań i powątpiewania w sens istnienia szlaku. Powód - niedostępność szlaku, zamknięcie obiektów dla zwiedzających, zwłaszcza indywidualnych turystów tzw. z drogi. Większość obiektów, o charakterze sakralnym, leży w gestii parafii i jest obsługiwana przez zarządzających nimi duchownych, którzy maja zupełnie inne zadania niż oprowadzanie wycieczek i pilnowanie dóbr kultury wobec naporu ruchu turystycznego. Stąd wysiłki Urzędu Marszałkowskiego, który opiekuje się szlakiem i jego rozwojem oraz prace nad stopniową zmianą tej sytuacji.

Na początek w ramach programu województwa małopolskiego aktywizującego bezrobotnych, zrealizowany jest program „Konserwator”, który pozwala na przeszkolenie i opłacanie osób, pełniących funkcję przewodników w obiektach SAD (Szlaku Architektury Drewnianej).

Dalsze działania to ustawienie przy obiektach tablic z opisem obiektów w kilku językach, (w tym w japońskim) i miejsc wypoczynku, w taki sposób, by można było posiedzieć, spożyć posiłek i zapoznać się z informacjami na tablicach.

Preferencje grantowe 

Tegoroczna edycja konkursu grantowego „Małopolska Gościnna” ogłoszonego przez UMWM, daje zdecydowane preferencje projektom skierowanym na aktywizację szlaku SAD. Do zadań priorytetowych należy organizacja imprez w obiektach, budowa infrastruktury turystycznej wokół obiektów i inne formy służące działalności ożywczej. Wydaje się do doskonałym rozwiązaniem, gdyż społeczności i podmioty lokalne, przy wsparciu pieniędzmi publicznymi, lepiej rozpoznają potrzeby i sprawniej poprowadzą na przykład małą gastronomię czy inne usługi turystyczne. A że życie nie znosi próżni, więc tylko patrzeć, jak przestrzeń wokół drewnianych cudeniek zapełni się nowymi treściami.

Małopolska Organizacja Turystyczna w ramach tej akcji zaplanowała cykl koncertów muzyki dawnej w kościółkach na szlaku SAD. Ożywią się przy tym nie tylko wnętrza świątyń, ale i starodawne, oryginalne instrumenty zachowane w kościółkach i muzyka dawnych kompozytorów. Partnerem tego projektu jest krakowska Akademia Muzyczna, jej studenci i pracownicy – artyści specjalizujący się w niełatwej dziedzinie sztuki dawnej. A koncert finałowy zostanie nagrany w studio Radia Kraków – partnera medialnego MOT-u i nagłośniony w mediach regionalnych i ogólnopolskich.

Żywe Zamki

Medialny atak frontalny to cel następnej akcji rewitalizacyjnej, prowadzonej przez MOT od 2005 roku , pod nazwą „Żywe Zamki”. Promocja obejmuje 10 zamków Małopolskich, a dokładniej imprezy odbywające się na zamkach w letnim sezonie. Imprezy są bardzo różne: od średniowiecznych turniejów, poprzez koncerty, w tym jazzowe, pikniki, aż po zjazd entuzjastów gier typu „wargames”. Najistotniejsze w tym projekcie jest potraktowanie zamków jako jednego produktu turystycznego, zachęcanie do ich odwiedzania i wzmocnienie promocji zamków jako atrakcji, a dokładniej motorów turystyki w regionie.

W tym roku MOT planuje wydanie mapki z zamkami i ich charakterystyką, stronę internetową, wizyty studyjne dziennikarzy krajowych i zagranicznych – to działania standardowe. Ale wiemy, ze w trakcie akcji rodzą się spontaniczne pomysły, przyłączają się kolejni partnerzy, sponsorzy i entuzjaści. I cały organizm, ożywiony, tchnięty jak przez mitycznego demiurga, rozkwita, tętni i cieszy wszystkich zaangażowanych. Wraz organizatorami, którzy zmordowani wysiłkiem twórczym padają na nos. To ma już do siebie proces tworzenia...ciągły rozwój i udoskonalanie … zaraz , zaraz, a gdzie Siódmy Dzień? 

Elżbieta Tomczyk-Miczka
Aktualności Turystyczne, nr 4, kwiecień 2007

Dla królewskiej rozrywki

TWIERDZE MNIEJ ZNANE - Małe i  duże

Nawet jeśli ktoś nie był w kopalni soli w Wieliczce, to na pewno o niej słyszał. A o wielickim zamku? Zamek wybudowano w XIII wieku jako siedzibę żupnika, czyli zarządcy kopalń i warzelni soli w Bochni i Wieliczce. Był administracyjnym centrum najważniejszej dziedziny państwowej gospodarki – wydobycia soli. Ten, kto panował na wielickim zamku, trzymał w garści znaczną część państwowej kasy. Zamek znajdował się w obrębie murów miejskich. Jego centralną częścią jest „Dom pośród żupy ", siedziba zarządcy salin krakowskich.Wybudowany w stylu gotyckim, poprawiony według renesansowej mody, nie dotrwał do naszych czasów. W styczniu 1945 r. został zburzony aż do piwnic. Pozostawał w ruinie do lat 80.,kiedy to odbudowano go w jego gotyckiej postaci. Autentyczne są tylko średniowieczne piwnice, a niezwykle ciekawa sala gotycka ze sklepieniem żebrowym wspartym na jednym filarze, rzadkość w budownictwie świeckim, jest już rekonstrukcją. Teraz mieści się tu ekspozycja poświęcona historii Wieliczki i jedyna w Polsce kolekcja solniczek.

Drugim ważnym budynkiem jest dom żupny postawiony w XV stuleciu. Ten zachował się w oryginale, ale stracił bogaty wystrój. Na parterze znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, na piętrze kaplica i komnaty dla wyższych urzędników, a w piwnicy więzienie dla przestępców przeciw królewskiemu monopolowi. Teraz mieści się tu Muzeum Żup Krakowskich. Całość łączą fragmenty murów obronnych, najstarsze z końca XIII w. Z baszty piękny widok na zamkowy dziedziniec. Warto jeszcze zwrócić uwagę na zarys murów zamkowej kuchni.Tu stali pracownicy kopalni i furmani przyjeżdżający po sól otrzymywali bezpłatnie posiłki. Obok „Domu pośród żupy ”zobaczymy rezerwat górniczy z najstarszym w Polsce szybem z połowy XIII w.

Królewska strażnica na handlowym szlaku 

Zamek w Dobczycach powstał w XIII w. jako jedna z twierdz broniących szlaku handlowego wiodącego doliną Raby przed takimi rabusiami jak m.in. panowie z Tropsztyna.Był twierdzą królewską i siedzibą starostwa. Tu byli wychowywani synowie Kazimierza Jagiellończyka, zamek odwiedzał też Jan Długosz. Zamek i rozrosłe wokół niego miasto chroniły kiedyś potężne mury. Do czasu. Ponoć kiedy jeden z właścicieli odnalazł ukryty w nich skarb, kazał rozebrać je wszystkie. Więcej jednak nic nie znalazł. Kamienie posłużyły natomiast przy budowie kościoła. W zamku znajduje się teraz muzeum regionalne, a u podnóża – niewielki skansen. Dobczyce leżą na południe od Wieliczki, przy drodze z Myślenic do Bochni.  (ARO)